![نرخهای جدید نان در تهران اعلام شد](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/6/19/19803507_383.jpg)
به گزارش گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از بجنورد،این شهر در فاصله حدود 3 کیلومتری جنوب اسفراین در استان خراسان شمالی واقع شده و یکی از بزرگترین مجموعههای معماری خشتی و گلی کشور به شمار میرود .
این شهر باستانی دارای ۱۸۰ هکتار وسعت میباشد که از یک مجموعه آثار شامل بقایای ارگ و خندق پیرامون آن، شارستان شامل: برج و بارو، مقبره شیخ آذری، ویرانههای معروف به منار تپه (مسجد جامع)، کوره سفالگری، آب انبار، بازار، کاروان سرا، بنای معروف به یخدان ها و یک گورستان وسیع در نزدیک دروازه شرقی تشکیل شده است.
این بنا در سال ۳۱ هجری توسط مسلمانان فتح میشود و طبق یافتههای باستان شناختی قدیمیترین استقرار در این شهر تاریخی که تاکنون شناسایی شده مربوط به اواخر دوره ساسانی – صدر اسلام است و زندگی در آن تا پایان دوره صفوی به طور مداوم جریان داشته و بالاخره این شهر در اواخر دوران طهماسب دوم و ابتدای حکومت نادر یعنی در سال ۱۱۳۱ هـ. ق توسط افاغنه کاملاً ویران و در هم کوبیده شد. به نحوی که جایگاه پیشین خود را از دست داد از این زمان کمکم اسم افسانهای بلقیس بر روی خرابههای شهر قدیمی اسفراین گذاشته شد.
ارگ بلقیس برجستهترین اثر این محوطه است که 30 برج در اندازههای مختلف در گرداگرد آن تعبیه شده و از هر سو با خندق احاطه شده است.
مصالح اصلی به کار رفته در ساخت قلعه گل چینه است که در بخشهای مختلف از خشت، آجر و چوب برای استحکام بیشتر استفاده شده است.
میگویند ارگ بلقیس اسفراین پس از ارگ بم دومین بنای گلی ایران است که بر اساس اصول معماری ساسانی ساخته شده است .
این مجموعه تاریخی را میتوان جزو عظیمترین میراثهای خشتی ایران تلقی کرد که در طول تاریخ همواره به عنوان یکی از شهرهای مهم، در حاشیه جاده معروف ابریشم قرار داشته است .
این شاهراه تجاری در ادوار مختلف از رونق زیادی برخوردار بوده و این شهر برای آخرین بار در دوره صفویه متروک شده و شهر اسفراین به محل کنونی خود در سه کیلومتری شمال شهر قدیم اسفراین منتقل شده است .
براساس این مطالعات مشخص شد این محوطه در قرنهای نخست اسلامی شکل گرفته و تا پایان دوره صفوی به طور مداوم مسکونی بوده است .
شهر بلقیس برای نخستین بار در سال 1352 از سوی دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی خراسان به شکل محدود مورد گمانهزنی قرار گرفت .
براساس نتایج این کاوشها که فقط به داخل قلعه محدود میشد، آثار و بقایای این شهر به دوره صفوی نسبت داده شد .
گمانهزنیهای اخیر (در سال 1386) در این محوطه به شناسایی دورههای مختلف استقرار در این شهر باستانی و کشف آثار قابل توجهی از قرنهای مختلف دوره اسلامی منجر شد
براساس این مطالعات مشخص شد این محوطه در قرنهای نخست اسلامی شکل گرفته است و تا پایان دوره صفوی به طور مداوم مسکونی بوده است. هر چند، در برهههای خاصی از تاریخ مانند دوره یورش مغولان، حمله تیمورلنگ و آشوبهای ازبکها در دوره صفوی بر اثر اغتشاشها به آن لطمه وارد شد. همچنین، گمانهزنیهای باستانشناسی در این محوطه مسائل زیادی از جمله حدود و حریم این شهر تاریخی، زمان ایجاد شهر و سابقه استقرار در آن و نیز رشد آن را در دورههای مختلف روشن کرده است
از یافتههای جالب دیگر میتوان به چند سکه مسی اشاره کرد که مربوط به دوره سامانی است و نام نوح سامانی روی یکی از آنها درج شده است.
همچنین میتوان به اشیای قابل توجهی مانند یک طاس تخته نرد از جنس عاج، یک مهرهبازی فرد و مجسمههای کوچک سفالی اسب اشاره کرد .
در نزدیکی دروازه شرقی که در منابع تاریخی از آن به عنوان دروازه نیشابور یاد شده است، گورستانی به مساحت 10 هکتار کشف شد که از قرون نخست اسلامی تا دوره صفوی پیوسته به عنوان گورستان شهر استفاده شده است.
در این گورستان سنتهای مختلف تدفین از جمله گورهای تابوتی، سردابهای و گورهای آجرچین دیده میشود که نشان دهنده تغییر سنت تدفین در دورههای مختلف است
از جالبترین موارد، کشف چند اسکلت در داخل تابوتهای چوبی است که به شکل طاق باز دفن شدهاند و مربوط به مسیحیان نسطوری اسفراین در سدههای 3 و 4هجری است
یکی از مهمترین نتایج سومین فصل کاوش در شارستان شهر بلقیس کشف یک کوره سفالگری متعلق به نیمه دوم قرن ششم هـ. ق است که دارای بخشهای مختلفی چون، آتشدان در بخش تحتانی، تاقچهها به منظور گذاشتن سفال، سکوی پخت به منظور آمادهسازی و چیدن سفال برای پخت و گنبد که بر روی تمامی این سازههای ایجاد میگردیده است. این کوره سفالگری اولین کوره سفالپزی به دست آمده از شهر تاریخی بلقیس و محدوده خراسان شمالی است که از آن به منظور پخت سفالهای لعاب دار با لعاب فیروزهای مورد استفاده قرار میگرفته است .
هنگام پیگردی جهت روشن کردن وضعیت پی و مصالح به کار رفته درساختار دیوار شارستان شهر بلقیس برای مرمت اضطرای در سال ۱۳۹۰ در ضلع جنوبی شارستان شهر بخش کوچکی از یک سازه آجری شامل سردر ورودی و تعدادی پله کشف گردید که احتمال میرفت این سازه بقایای یک آب انبار است .
در کاوش فصل پنجم شهر تاریخی بلقیس جهت روشن شدن وضعیت این ساختار یک ترانشه در ادامه سازههای قبل ایجاد گردید که مدتی پس از کاوش منجر به نمایان شدن بخش عظیمی از مخزن گردید.
شهر تاریخی بلقیس در سال 80 به شماره 4497 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .
انتهای پیام/آ