![واژگونی اتوبوس مسافربری محور کرمان به ایرانشهر با ۶ فوتی و ۱۸ مصدوم](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/5/30/19724371_746.jpg)
بهزاد امیری در نشست خبری با خبرنگاران، به مناسبت روز جهانی بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان گفت: ۱۵ تیر روز جهانی بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان است. علت نام گذاری این روز به اقدامات دانشمند فرانسوی لویی پاستور در این رابطه باز میگردد که اولین بار توانست واکسن هاری را به طور موفق در سال ۱۸۸۵ کشف کند. تا پیش از آن هر فردی که توسط حیوان هار گزیده میشد، محکوم به مرگ بود تا این که این واکسن کشف شد.
او گفت: تب کریمه کنگو از جمله بیماریهای زئونوز عفونی (قابل انتقال بین انسان و حیوان) است که از انواع عوامل باکتریایی، قارچی، انگلی، ویروسی و... میتوانند عامل بیماری باشند. حداقل ۲۰۰ بیماری زئونوز در جهان شناسایی شده اند که ۶۱ درصد بیماریهای عفونی جهان و ۷۵ درصد بیماریهای بازپدید و نوپدید از بیماریهای زئونوز هستند.
به گفته وی از هر ۵ بیماری عفونی جدیدی که شناسایی میشوند، ۳ مورد منشاء زئونوز دارند و ۸۰ درصد عوامل بیولوژیکی که برای سلاحهای بیوتروریستی استفاده میشوند، منشاء زئونوز دارد.
مخازن و ناقلین متعددی میتوانند سبب بروز بیماریهای زئونوز شوند که توانایی ایجاد همهگیریها را دارند و مثال اخیر آن همه گیری کووید۱۹ است.
امکان انتقال همهگیریهای بیمارستانی در این بیماریها ممکن است که شایعترین نگرانی در این بخش بیماری تب کریمه کنگو باشد.
رئیس گروه مدیریت بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان وزارت بهداشت گفت: برخی بیماریها در صورت ابتلا مرگ ۱۰۰ درصدی دارند؛ مانند هاری. اگر هاری در فردی بروز کند درمانی ندارد و او جانش را از دست میدهد. مشکل بعدی لطمات اقتصادی این بیماریها بر صنایع به ویژه صنایع دامی است. بیماری تب مالت میتواند در تولید گوشت و فرآورده های لبنی تاثیر منفی داشته باشد و این در حالی است که برخی از این بیماریها هنوز واکسنی ندارند و در کنترل آن ها مشکلات عدیده داریم که تب کریمه کنگو یکی از این موارد است.
وی با تاکید بر لزوم اطلاع رسانی درباره بیماریهای زئونوز، گفت: از چند سال قبل اصطلاح «سلامت یکپارچه» به عنوان یک رویکرد در بحث کنترل و پیشگیری زئونوز مطرح شده است. به شکلی که در این رابطه همکاری مشترکی بین سازمان بهداشت جهانی، سازمان جهانی سلامت حیوانات و سازمانهای کنترل کننده بیماری شکل داده است و مرکزی را در زمینه رصد و شناسایی بیماریهای تهدید کننده سلامت عمومی تشکیل داده اند. کنترل بیماریهای زئونوز زمانی امکان پذیر است که هماهنگی کامل بین سلامت انسان، محیط زیست، دامها و حیوانات حیات وحش شکل گیرد. سلامت انسان در گروی سلامت حیوانات اهلی، وحشی و محیط زیست است و باید یکپارچه در این راستا اقدامات پیشگیری به شکل یکپارچه را انجام دهیم.
امیری درباره بیماریهای شایع قابل انتقال بین انسان و حیوان در ایران که در پوشش نظام مراقبت قرار دارند، گفت: یکی از معضلات ما بیماری هاری و حیوان گزیدگی است. هر ساله با افزایش موارد حیوان گزیدگی در کشور مواجه هستیم. در سال قبل بالغ بر ۲۶۰ هزار مورد حیوان گزیدگی در کشور ثبت شده است که عمده عامل گزش سگهای بدون صاحب بوده اند. نگرانی ما در این رابطه دلایل متعددی دارد. گاهی جراحت به حدی شدید است که شدت جراحت و خونریزی سبب مرگ شده است. هاری یک بیماری ویروسی است که از طریق بزاق آلوده حیوان هار هنگام گزش سبب درگیری سیستم اعصاب مرکزی انسان میشود و اگر درگیری ایجاد شود، بیماری هاری مستقر شده و دیگر فرد درگیر بیماری محکوم به مرگ است. بالغ بر ۷۰۰ واحد درمان و پیگیری هاری ایجاد کرده ایم که خدمات شبانه روزی دارند. شست و شو و ضدعفونی کردن زخم، واکسیناسیون و تزریق سرم ضد هاری از خدمات ما هستند.
او گفت: اگر کسی توسط حیوان هار دچار گزش شده باشد و به موقع به ما مراجعه کند و تحت درمان قرار گیرد، در ۹۹ درصد موارد از بروز بیماری هاری در او پیشگیری میشود. مشکل ما این است که تعدادی از افراد دچار حیوان گزیدگی به علت عدم توجه به این امر، یا به ما مراجعه نمیکنند یا دیر مراجعه میکنند و یا به تعداد دفعات مناسب برای دریافت واکسن (۳ نوبت) نزد ما نمیآیند و دچار هاری میشوند. سال قبل ۱۶ نفر در ایران به علت هاری فوت کردند که عمده آنها برای دریافت خدمات به ما مراجعه نکرده بودند.
رئیس گروه مدیریت بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان وزارت بهداشت گفت: کلیه خدماتی که در واحدهای ما ارائه میشوند، رایگان هستند. علی رغم این که این خدمات گران هستند. به عنوان مثال به ازای هر ویال واکسن هاری بین ۵ تا ۷ یورو هزینه میشود و به ازای هر ویال سرم ضدهاری ۵۶ یورو هزینه میشود. کل خدمات در این رابطه رایگان هستند و در ارائه خدمات تفاوتی بین ایرانیان و اتباع مجاز یا غیرمجاز قائل نمیشویم. عمده ۱۶ فوتی ناشی از هاری از اتباع بوده اند. تقاضا داریم حتما در صورت حیوان گزیدگی به مراکز بهداشتی مراجعه کنند. این موضوع انسان دوستی است و ما موظف به ارائه خدمت به همه هستیم. در بحث هاری تاکید ما تزریق سه دوره واکسن مربوطه است و توصیه میکنیم اصلا زمان تزریق واکسن را به تعویق نیندازند.
امیری درباره بیماری تب مالت، گفت: در سال گذشته ۲۰ هزار و ۴۹۰ مورد بیماری تب مالت در کشور شناسایی کردیم. این بیماری انتقال انسان به انسان ندارد و یا بسیار نادر است. اگر بتوانیم تب مالت را در حیوان کنترل کنیم، در انسان هم پدیدار نمیشود. ۹۹ درصد انتقال بیماری از دام آلوده به انسان است که راه شایع انتقال آن مصرف فرآورده لبنی است. تماس با ترشحات آلوده دام هنگام ذبح و راه سوم نیز از طریق تنفس افشانههای ترشحات آلوده است.
رئیس گروه مدیریت بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان وزارت بهداشت در ادامه گفت: بیماری مهم بعدی در ایران سالک است. سال قبل ۱۶ هزار و ۳۰۷ مورد مبتلا به سالک در ایران شناسایی کردیم. سالک بیماری انگلی است که از طریق گزش پشه خاکی رخ میدهد. در سالک نوع روستایی که مخزن جوندگان صحرایی هستند، پشه ماده هنگام خون خواری انگل را به خود منتقل کرده و اگر انسانی را مورد گزش قرار دهد در آن محل گزش انگل وارد بدن انسان میشود که ایجاد زخم مزمن میکند. در ۱۹ استان کشور این بیماری بومی است. کنترل دشواری دارد، زیرا میزبان آن در طبیعت زیاد است. خصوصا در استانهایی با شیوع بالا مثل اصفهان، خراسان و گلستان در تلاش برای کنترل بیماری هستیم.
او گفت: در مورد بیماری کیست هیداتیو سال قبل ۴۱۳ مورد شناسایی شده اند. البته اعتقاد داریم احتمالا موارد بیش از این بوده اند؛ زیرا یا بیمار علائم خاصی نداشته و یا به ما مراجعه نکرده است. در زمینه بیماری تب شالیکاران در سال قبل ۲۵۱ مورد را ثبت و شناسایی کرده ایم. در مورد بیماری سیاه زخم نیز ۱۰۷ مورد ثبت و شناسایی شده اند.
او درباره عقرب زدگی و مارزدگی با تاکید بر این که این موارد شامل زئونوز نیستند، گفت: این بیماریها هم توسط اداره ما رصد و بررسی میشوند. سال قبل ۴۲ هزار و ۳۶۵ عقرب گزیدگی و هشت فوت و ۶۲۴۸ مورد مار گزیدگی و ۹ فوت ناشی از آن در کشور داشتهایم. اکنون در موسسه سرم و واکسن سازی رازی محصولات این بخش تولید میشود و ایران در منطقه افتخار آفرین است. خدمات این بخش هم رایگان ارائه میشوند.
امیری گفت: بیماریهای زئونوز از چند طریق به انسان منتقل میشوند. انتقال از طریق تماس مستقیم با حیوان آلوده، از طریق خوردن و آشامیدن مواد غذایی یا نوشیدنیهایی است که توسط عوامل بیماریزا آلوده شده اند، انتقال از طریق یک واسط یا پشه است و راه دیگر انتقال تنفسی است. در بحث پیشگیری باید دانست که تمام راههای انتقال بیماری را تحت کنترل قرار دهیم. کودکان زیر ۵ سال، سالمندان، مادران باردار، مبتلایان به ضعف سیستم ایمنی و... میتوانند به شدت در برابر این بیماریها حساس باشند. عوامل بیماریزا یا در دام ایجاد علائم نکرده یا علائم آشکار ندارند. به همین دلیل مردم استنباط میکنند اگر بیمار علائم نداشت، پس حتما سالم است.
او با اشاره به این که در منطقه ما تب کریمه کنگو شایع است، گفت: این بیماری ویروسی است که امسال شاهد افزایش آمار ابتلا به آن هستیم. امسال تا اول خرداد ۲۲۲ مورد ابتلا به تب کریمه کنگو در عراق گزارش شده اند. در ایران هم علی رغم این که سال قبل ۱۳ ابتلا و یک فوت ناشی از این بیماری داشتیم، امسال تاکنون ۴۵ مورد ابتلا به تب کریمه کنگو گزارش شده اند و ۳ نفر نیز جان باخته اند.