![رفتار مسی شاعر فوتبال را به گریه انداخت](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/6/5/19750178_673.jpg)
حجتالاسلام و المسلمین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ویراستی ضمن تبریک به جامعه علمی و پژوهشی ایران اعلام کرد که سند ملی هوش مصنوعی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ شد و این گام بزرگ، به ارتقای کیفیت حکمرانی و تقویت بنیانهای علمی و پژوهشی کشور کمک خواهد کرد و تحولات عظیمی در عرصههای آموزش، بهداشت، صنعت و فناوریهای پیشرفته به همراه خواهد داشت.
سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران که در جلسه ۹۰۱ تاریخ ۲۹ خردادماه ۱۴۰۳ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است، خطاب به نهاد ریاست جمهوری، هیات وزیران، ستاد کل نیروهای مسلح، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهور، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز مدیریت حوزههای علمیه، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان ملی هوش مصنوعی، مرکز ملی فضای مجازی و ستاد علم، فناوری و نوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اجرا، ابلاغ شد.
در این ابلاغیه آمده است:
«سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران» که پیرو تصویب ماده واحده «نهاییسازی و تصویب سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران» (مصوب ۱۶ آبان ماه ۱۴۰۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی) و در اجرای تفویض موضوع ماده واحده «تشکیل شورای ملی راهبری و تأسیس سازمان ملی هوش مصنوعی» (مصوب جلسه ۹۰۱ تاریخ ۲۹ خردادماه ۱۴۰۳ شورای عالی انقلاب فرهنگی)، در جلسه ۴۸۳ شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است؛ به شرح ذیل برای اجراء ابلاغ میگردد:
مقدمه
از مهمترین شاخصههای تمدن نوین اسلامی، توحیدگرایی و استقرار عدالت و امنیت فراگیر مبتنی بر اندیشه و جهانبینی اسلامی است که تعیّنبخش و اثرگذار بر مسیر و جهتگیریهای فناوریهای نوین به
طور عام و هوش مصنوعی به طور خاص است. برای وصول به شاخصههای تمدن نوین اسلامی بر مبنای دانش و علوم بنیادین، هوش مصنوعی که به لحاظ کارکردی و رفتاری مشابه با برخی ظرفیتهای هوش انسانی عمل میکند، یک امکان مهم و یک تغییر در زیستبوم زندگی بر مبنای حکمرانی اسلامیِ هوشمند محسوب میشود. بدیهی است هوش مصنوعی در تعامل با جامعه انسانی، یک پدیده اجتماعی ومرتبط با زیستبوم دینی و فرهنگی جامعه محسوب میشود که میبایست ابتناء همه ابعاد آن بر مبانی، ارزشها، قابلیتها، سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی ایران، مورد توجه قرار گیرد.
فرصتهای قابل توجه حاصل از پیشرفت علم و فناوری در کنار توان قابلملاحظه آن برای درک مسائل و همچنین قدرت پیشگیرانه آن در مهار بحرانها و مشکلات پیشِ روی جوامع، موجب شده است تا درسطح بینالمللی در اسناد ملی و برنامههای کلان، سرفصل مهمی به این موضوع اختصاص یابد. در کشور ما نیز توسعه علم و فناوری و توجه به رشد علمی جایگاه قابل توجهی در گفتمان راهبردی کشور و بهطور خاص در کلام امامین انقلاب و اسناد و برنامههای کلان کشور بهویژه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی دارد.
اگر در دورهای صنعت نفت، صنعت برق و فناوری اطلاعات باعث تحول همهجانبه صنعت شد، امروزه یکی از مهمترین حوزههای فناورانهای که با توجّه به گذشته، حال و آینده تحوّلآفرین خود بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته، علوم و فناوریهای هوش مصنوعی است که برخوردار از ابعاد فلسفی، اخلاقی، فقهی، حقوقی، فنی و مهندسی است.
با عنایت به اثر فراگیر و برنامهپذیربودن فناوریهای نوین و مزیتهای حاصل از پیشگامی در این فناوریها، کشورهای بسیاری بر هوش مصنوعی و کارکردهای آن در بخشهای مختلف فرهنگی، اجتماعی.
اقتصادی، سیاسی و دفاعی متمرکز شدهاند. کشور ما نیز، یکی از کشورهای پیشرو در زمینه خلق دانش و انتشار مقالات علمی در حوزه هوش مصنوعی است و توسعه زیستبوم کسب وکارهای نوپا و شکلگیری شرکتهای دانشبنیان این حوزه، نشان میدهد که با برنامهریزی منسجم و جامع، میتوان دستاوردهای قابل توجهی را از توسعه هوش مصنوعی در کشور انتظار داشت.
مقام معظم رهبری (مدظله العالی) نیز در دیدار با نخبگان، ضمن تأکید همیشگی نسبت به تمرکز بر فناوریهای نو به عنوان مأموریت ویژه نخبگان، بهطور خاص تمرکز بر هوش مصنوعی را به عنوان ظرفیت مهم برای حکمرانی نظاممند و اثرگذار بر پیشرفت همهجانبه و توسعه هوشمندانه آن متناسب با اقتضائات و نیازهای بومی کشور مورد تأکید قرار دادهاند. بدیهی است فائق آمدن بر چالشها و مسائل پیش رودر مسیر رسیدن به این جایگاه جز با برنامهریزی دقیق و جامع که بتواند محققکننده اهداف، راهبردها و اولویتهای مدنظر در اسناد بالادستی و برنامههای راهبردی نظام باشد، میسر نخواهد بود.
بیشک برای ارتقای جایگاه کشور در حوزه هوش مصنوعی و کسب جایگاه مناسب در بازارهای جهانی و رسیدن به جمع کشورهای برتر دنیا، راه پرفراز و نشیبی در پیش است. خودباوری، توانمندسازی نیروی انسانی، توجه ویژه به نخبگان، فرهنگسازی، ترویج و آموزش مفاهیم و مبانی علمی، تسهیل فضای کسبوکار، بخش خصوصی، تسهیل انتقال فناوری و توسعه فناوریهای زیرساختی و تنظیمگری متناسب باالزامات این حوزه از جمله مواردی است که باید در راستای یک نگاه منسجم و یکپارچه مدنظر قرار گیرد.
تدوین سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران گام مهمی برای وصول به مؤلفههای تمدن نوین اسلامی، ارتقای کیفیت حکمرانی و تقویت بنیانهای علمی و پژوهشی در راستای پیشرفت کشور در همه عرصههای مرتبط با حکمرانی منطقهای و ملی و ارتباطات جهانی است. همچنین هوش مصنوعی در همه قلمروهای اولویتدار از قبیل آموزش و پژوهش، بهداشت و درمان، حکمرانی دولتی و خدمات عمومی.
دفاعی، امنیتی و انتظامی، صنایع، انرژی، محیط زیست و کشاورزی، فرهنگ ایرانی و تمدن اسلامی، رسانه و فضای مجازی و امور مرتبط با فناوریهای مهم و راهبردی اعم از هوافضا، فناوری زیستی، فناوری نانو، علوم شناختی و سایر عرصههای علم و فناوری، منشأ تغییر و تحولات بزرگ است.
ماده ۱- تعریف واژگان
هوش مصنوعی: به توانایی ماشین برای انجام عملکردهای خودکار و نظاممند از جمله یادگیری، درک، استنتاج، حل مسأله، پیشبینی، تصمیمگیری و اقدام از طریق بهکارگیری دانش و اطلاعات و پردازش داده گفته میشود که منشأ اثرگذاریهای گسترده بر انسان و روابط انسانی در محیط فیزیکی یا مجازی و همچنین بازتابهای زیستمحیطی است. هوش مصنوعی ماهیتی دادهای، شبکهای، الگوریتمی، خوشهای.لایهای و یکپارچه، مبتنی بر منطقهای کلاسیک و سایر منطقهای نوین دارد.
داده باز: دادهای که از نظر حقوقی هر فردی مجاز است تا از آن به شکل آزاد بر اساس مجوزهای استاندارد استفاده کند.
داده اشتراکی: دادهای که تحت یک مجوز اشتراکگذاری با محدودیتهای معین بین افراد حقیقی یا حقوقی مشخص به اشتراک گذاشته شده است.
اخلاق هوش مصنوعی: مجموعهای از اصول اخلاقی برای هدایت توسعه و استفاده مسئولانه و مبتنی بر ارزشهای اسلامی از فناوری هوش مصنوعی است که توسط متخصصان و سایر افراد در طراحی، تولید وبهرهگیری از هوش مصنوعی رعایت شده و حقوق متقابل ایجاد میکند. نمونههایی از مسائل اخلاقی هوش مصنوعی عبارتند از: رعایت حریم خصوصی، رعایت حقوق فردی و اجتماعی، تأمین امنیت اجتماعی.
انصاف، توضیحپذیری، شفافیت، عدم تبعیض و سوگیری، پاسخگویی، همسویی با ارزشها و هنجارهای جامعه اسلامی، مسئولیتپذیری، اعتماد و عدم سوء استفاده از فناوری. هدف اخلاق هوش مصنوعی بهینهسازی تأثیر سودمند هوش مصنوعی بر جامعه و زیست بشر و کاهش خطرات و پیامدهای ناخواسته استفاده از آن مبتنی بر ارزشها و مبانی اعتقادی اسلام است.
زیستبوم هوش مصنوعی: به مجموعه مؤلفههای سختافزاری و نرمافزاری، شامل شبکهای از سازمانها، افراد و نهادهایی اطلاق میشود که در توسعه، استقرار و استفاده از سیستمهای هوش مصنوعیدخیل هستند. زیستبوم هوش مصنوعی یک سیستم پیچیده و پویا شامل طیف گستردهای از ذینفعان، از جمله مردم، کارگزاران نظام حکمرانی، محققان، توسعهدهندگان، سیاستگذاران، سرمایهگذاران وکاربران نهایی است.
موضوعات کلان کشور: موضوعات ملی اولویتدار در حوزهای کلان فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، امنیتی و محیطزیستی.
سازمان: منظور از سازمان در این سند، سازمان ملی هوش مصنوعی است.
سند: منظور از سند، سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران است.