![شهرام حقیقتدوست؛ بازیگری که امتیاز «قلب رقه» را به نام خود زد](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/6/3/19741462_575.jpg)
به گزارش گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از بیرجند،گمرک و بازارچه یزدان بیش از ۲۰۰- ۲۵۰ سال قدمت دارد و سال ها در منطقه زیرکوه و قاین زمینه ساز رونق تجارت و مبادلات با کشور افغانستان و اشتغال زایی برای بسیاری از مردم آن دیار بوده است.
اما این بازارچه در طول تاریخ ۲۵۰ ساله خود با فراز و نشیب های بسیاری رو به رو بوده تا اینکه در نهایت به همراه با بهت زدگی فعالان اقتصادی در سال ۹۳ به صورت یکطرفه تعطیل شد.
بعد از تعطیلی این بازارچه رایزنی های بسیاری برای بازگشایی آن صورت گرفت و حتی در برهه ای سخن از راه اندازی پایانه مرزی گمرک یزدان در این منطقه زده شد.
هروی نماینده وقت قاین و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۶ اردیبهشت ۹۴ در رسانه ها بیانکرده بود که همه شرایط برای راهاندازی گمرک یزدان فراهم شده است و ادامه داد «رایزنی های گسترده ای با مسئولان وزارت کشور و وزارت امور خارجه قبل از سفر رئیس جمهور افغانستان به ایران در ارتباط با بازارچه های مرزی استان انجام گرفته و شرایط بهگونهای پیش رفت که یکی از مسائل و موضوعات اساسی که در مرز مشترک با افغانستان مطرح شد، بحث بازارچه های مرزی و توسعه و گسترش و ارتقا این بازارچهها به گمرک بود و در این قضیه گمرک یزدان به عنوان یکی از این مصداق ها در این سفر معرفی شد.».
اما خبری از بازگشایی این بازارچه و راهاندازی گمرک نشد و فلاحتی نماینده وقت قاین و زیرکوه در تاریخ اول تیرماه ۹۸ به رسانه های گروهی گفت: «مرز یزدان به گمرک رسمی ایران تبدیل خواهد شد و کالاهای کشور از این طریق علاوه بر افغانستان به چین، پاکستان و هندوستان خواهد رسید».
بیشتر بخوانید
همچنان بازرگانان و تجار منتظر ماندند، اما بازگشایی وعده داده شده به نتیجه نرسید. بعد از اینکه معتمدیان استاندار خراسان جنوبی فعالیت خود را در استان آغاز کرد یکی از اولویت های اقتصادی استان را بازگشایی و راه اندازی گمرک یزدان عنوان کرد.
در تاریخ ۲۳ آذر ۹۷ در بازدید از مرز یزدان سخن از پیگیری راهاندازی بازارچه یزدان زد و گفت: «به دنبال این هستیم که با تعاملات و پیگیری هایی که از طریق برادران افغانستان انجام دهیم، بتوانیم فعالیت مجدد بازارچه را از سر بگیریم.»
مدیرکل گمرکات خراسان جنوبی هم در خرداد ماه سال گذشته گفته بود: کشور افغانستان عنوان کرده که تا شهریور ۹۸ زمینه بازگشایی مرز یزدان به عنوان گمرک رسمی فراهم میشود.
معتمدیان همچنین در چهارم شهریور ۹۹ در مراسم کلنگ زنی ۶ هزار واحد مسکونی شهری در زیرکوه به صورت رسمی بیان کرد: «یزدان به عنوان دومین مرز رسمی خراسان جنوبی بازگشایی می شود».
در نهایت در سفر حجت الاسلام و المسلمین رئیسی به خراسان جنوبی و بازدید از مرز یزدان، محمد صادق معتمدیان بیانکرد که برای پیگیری بازگشایی پایانه مرزی گمرک یزدان و بازارچه یزدان یک ماه آینده به افغانستان سفر می کند.
اما به راستی چرا فقط بازار وعده ها در این بازار داغ است و هنوز گره بازگشایی این مرز رسمی باز نشده است؟
در جریان بازدید هفته گذشته رئیس قوه قضائیه از بازارچه یزدان، مسئول این گمرک مرزی از خود تحریمی داخلی اظهارات دردناکی را بر زبان آورد و اظهار کرد: اینجا عقبه خیلی خوبی داشت و سال ۸۴ رتبه برتر صادراتی در کل کشور از نظر حجمی و دلاری در کل کشور از نظر صادرات بازارچه ای مربوط به این بازارچه بود، اما از سال ۹۳ گمرک در اینجا تعطیل شد.
دروگر عنوان کرد: چین مرز بسیار کوچکی با افغانستان دارد و مرز آن بسیار صعبالعبور و کوهستانی است و در حال تونل زدن هستند تا مسیر را باز میکنند و به این بازار هدف برسند.
او گفت: از آن طرف ترکیه نیز از مسیر ایران استفاده میکند و کالای ترانزیتی به افغانستان میدهد.
مسئول گمرک مرزی یزدان اظهار کرد: ما چهار بازارچه داریم و سامانههای گمرکی ما فعال است و نیاز به همت و تلاشی است تا در کوتاه ترین فرصت ممکن بتوانیم از این مرز استفاده کنیم و مردم نیز از برکات آن استفاده کنند.
خامه زر، رئیس کمیسیون مدیریت واردات و توسعه صادرات اتاق بازرگانی بیرجند در این زمینه اظهار کرد: در صورت بازگشایی گمرک و پایانه رسمی مرز یزدان بسیاری از کالاها که از ماهیرود به سمت ولایت هرات افغانستان میرود از طرف یزدان به آن منطقه خواهد رفت که این اقدام در وهله اول منجر به روانتر شدن ترافیک در مرز ماهیرود میشود.
او بیانکرد: البته این مسئله به معنای کاهش پتانسیل صادراتی ماهیرود در صورت بازگشایی گمرک یزدان نیست بلکه آن قدر تقاضا برای مبادله کالا در ماهیرود وجود دارد که ایجاد گمرک رسمی یزدان تنها مبادله کالا در آنجا را روانتر میکند.
رئیس کمیسیون مدیریت واردات و توسعه صادرات اتاق بازرگانی بیرجند با بیان اینکه یک روستای با جمعیت بالا به عنوان کلاته نظر خان دقیقاً رو به روی گمرک یزدان وجود دارد، گفت: در زمان فعالیت بازارچه یزدان بسیاری از اهالی این منطقه مبادرت به تجارت داشتند که با تعطیلی یزدان به هرات مهاجرت کردند.
تجار افغانستانی نیز به راه اندازی مجدد بازارچه یزدان اظهار تمایل دارند ، خامه زر اظهار کرد: در صورت ایجاد گمرک رسمی یزدان بیشک این افراد دوباره به فعالیت قبلی خود برگشته و زمینه رونق تجارت در آن منطقه فراهم میشود.
او گفت: همچنین بسیاری از افراد در قاین و زیرکوه از طریق یزدان به امر تجارت اشتغال داشتند که با تعطیلی آن دست از تجارت و فعالیت اقتصادی کشیدند.
رئیس کمیسیون مدیریت واردات و توسعه صادرات اتاق بازرگانی بیرجند با بیان اینکه راهاندازی گمرک رسمی در یزدان امنیت در آن منطقه را نیز افزایش می دهد، اظهار کرد: تجار افغانستانی نیز در گفتگو با ما به راه اندازی مجدد بازارچه یزدان اظهار تمایل دارند.
سلمان اسحاقی نماینده مردم قاین و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: در شرایط فعلی دولت افغانستان و ایران اراده به ایجاد پایانه مرزی گمرک یزدان دارند و بنا بر احترام این اراده ما به جای بازارچه یزدان از واژه پایانه مرزی گمرک یزدان استفاده میکنیم.
او بیان کرد: قدمت گمرک یزدان به ۲۵۰ سال قبل و در زمان قاجاریه برمیگردد و بنا به دلایلی در زمان پهلوی تعطیل شد.
نماینده مردم قاین و زیرکوه در مجلس ادامه داد: در سال ۷۲ مجدد این گمرک و بازارچه بر اساس نظر شورای امنیت ملی بازگشایی، ولی متأسفانه در سال ۹۳ تعطیل شد.
اسحاقی با اشاره به علاقه مندی دولت و ملت افغانستان و مصوبه شورای عالی اقتصاد افغانستان در زمینه راهاندازی پایانه مرزی گمرک یزدان، افزود: علت اینکه چرا علی رغم این مصوبه و علاقمندی تاکنون راه اندازی و بازگشایی صورت نگرفته است دلایل عدیدهای دارد.
او با بیان اینکه یکی از این دلایل عدم پیگیری کافی در سال های گذشته بوده است، گفت: از طرف دیگر طرف افغانستانی ما پیگیر انتخابات ریاست جمهوری بوده و به تبع آن نمیتوانسته مسائل فی مابین درباره یزدان را به نتیجه برساند.
نماینده مردم قاین و زیرکوه در مجلس در پاسخ به این سوال که آیا مقررات ملی افغانستان در زمینه وجود تنها یک گمرک در هر استان از جمله دلایل تعلل در بازگشایی گمرک یزدان است یا خیر، گفت: منافع مردم افغانستان بی شک برای دولت آن کشور مهم و حائز اهمیت است و در این خصوص شرایط را برای این بازگشایی که به نفع مردم هر دو کشور است، فراهم می کنند.
اسحاقی وجود جاده دوبانده تا یزدان را از جمله مزیت های این مرز دانست و تصریح کرد: ولایت مقابل گمرک یزدان ولایت هرات دومین شهر پر جمعیت افغانستان است که این مسئله نیز از دیگر ظرفیتهای گمرک یزدان است.
او گفت: امیدواریم با پیگیری های استاندار و با توجه به بازدید رئیس قوه قضائیه از یزدان به زودی شاهد بازگشایی پایانه مرزی گمرک یزدان باشیم.
خاشی، مدیرکل گمرکات خراسانجنوبی اظهار کرد: هر اتفاقی در یزدان منوط به موافقت و اظهار نظر طرف افغانستانی است.
او درباره چرایی تعلل افغانستانی ها با بازگشایی پایانه مرزی گمرک یزدان، بیانکرد: بر اساس مقررات ملی افغانستان در هر استانی باید تنها یک گمرک رسمی وجود داشته باشد.
مدیرکل گمرکات خراسانجنوبی اظهار کرد: به عنوان مثال در ولایت نیمروز گمرک میلک، در ولایت فراه گمرک ماهیرود و در ولایت هرات نیز گمرک دو قارون وجود دارد و از این نظر برای بازگشایی بازارچه یزدان و ایجاد گمرک رسمی در آن منطقه طبق مقررات ملی خود عمل می کنند.
خاشی بیانکرد: البته نیازمندی های هر کشور از ۱۰ سال قبل تاکنون ثابت نمانده و افزایش پیدا کرده است و این قوانین بر اساس نیازمندی های هر کشور در پارلمان امکان تغییر دارد.
در زمان فعالیت بازارچه یزدان ۴۰ نفر در آنجا غرفه داشته و حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کامیون ترانزیت کالا داشتند و تعطیلی بازارچه به معنای بیکار شدن همه کسانی بود که در آنجا فعالیت اقتصادی میکردند بازگشایی گمرک یزدان با دیپلماسی قوی محقق می شود.
او با اشاره به اینکه در زمان فعالیت بازارچه یزدان ۴۰ نفر در آنجا غرفه داشته و حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کامیون از آنجا تردد داشتهاند، ادامهداد: تعطیلی بازارچه یزدان به معنای بیکار شدن همه کسانی بود که در آنجا فعالیت اقتصادی داشتند.
مدیرکل گمرکات خراسانجنوبی در زمینه ظرفیتهای موجود در مرز یزدان گفت: تأسیسات بسیار خوب، وجود چهار انبار و همچنین سردخانه، سکوهای تخلیه بارگیری و مهمتر از همه وجود روستایی با جمعیت بالا در نزدیکی یزدان از جمله ظرفیت های موجود در مرز یزدان است.
خاشی اظهار کرد: بخشی از ظرفیت های موجود در بازارچه یزدان، چون سردخانه را ما حتی در گمرک ماهیرود نداریم.
او با اشاره به اینکه گلایه تجار افغانستانی همواره بر این است که چرا توازن میزان صادرات و واردات در مبادلات تجاری بین ایران و افغانستان موجود نیست، افزود: بازارچه در زمان فعالیت خود به سمت توازن تجاری حرکت کرده بود.
مدیرکل گمرکات خراسانجنوبی با اشاره به بازدید رئیس قوه قضائیه از مرز یزدان و گفته استاندار مبنی بر سفر یک ماه آینده به افغانستان برای پیگیری موضوع ایجاد پایانه مرزی گمرک یزدان، گفت: امیدواریم با این سفر اتفاقات بسیار خوبی در زمینه مبادلات تجاری بین دو کشور رخ دهد.
خاشی افزود: در نهایت باید به این نکته اشاره کنیم که هر چه قدر دیپلماسی اقتصادی ما با کشور افغانستان قوی باشد امید بیشتری به راهاندازی پایانه مرزی گمرک یزدان وجود دارد.
در هر حال به نظر میرسد اراده جدی برای بازگشایی پایانه مرزی گمرک یزدان تا کنون وجود نداشته و با تمایلاتی که طرف افغان دارد بازگشایی این گمرک نیازمند رایزنی های قوی و دیپلماسی اقتصادی جدی و مستمر است که نباید فرصت سوزی کرد چرا که تعلل هرچه بیشتر موجب میشود تا چین خود را جایگزین ایران در بازار افغانستان کند.
امید است که در آینده ای نه چندان دور با ایجاد پایانه مرزی گمرک یزدان شاهد بازگشت شکوفایی اقتصادی گذشته به منطقه قاین و زیرکوه باشیم.
منبع: مهر
انتهای پیام/ ی