![حمله سگ به مامور پلیس انگلیس + فیلم](https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1403/5/30/19723590_172.jpg)
به گزارش گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از اصفهان، توسعه نامتناسب با آمایش سرزمین و بارگذاریهای بیش از توان زایندهرود موجب شده است نه تنها میراث طبیعی که میراث فرهنگی و تاریخی این شهر در معرض تهدیدهای جدی قرار بگیرد.
در سالهای اخیر نبود تداوم جریان آب در زایندهرود و از سویی برداشتهای بیرویه از آبخوانی که با زاینده رود تغذیه میشود موجب افت سطح آبهای زیر زمینی و در نتیجه فرونشست در اصفهان و مکانهای برخی از مهمترین آثار تاریخی این شهر شده است.
در نقشه و اطلس فرونشست سازمان نقشه برداری کشور میزان فرونشست در میدان نقش جهان، مسجد شیخ لطف الله، مسجد جامع عباسی، پل خواجو، سی و سه پل، پل شهرستان، کاخ هشت بهشت و شماری دیگر از بناهای تاریخی تا ۱۰ میلیمتر در سال و همچنین نواحی با فرونشست بالاتر یعنی حدود ۱۰ تا ۹۰ میلی متر در سال در اطراف میدان نقش جهان گزارش شده است.
قسمت اعظم منبع تغذیه کننده آبخوان شهر اصفهان (آبخوان اصفهان برخوار) جریان آب زاینده رود است و این در حالی است که با توجه به دائمی نبودن جریان آب در رودخانه زاینده و همچنین برداشتهای توامان آبهای زیر زمینی و افت سطح آبخوان اصفهان برخوار، خطر فرونشست در اصفهان و مکانهای تاریخی آن جدیتر میشود.
بیشتر بخوانید
امری که موجب کاهش سطح آبهای زیزمینی و به گفته کارشناسان کسری ۷۰۰ میلیون مترمکعبی در آبخوان اصفهان برخوار شده و بسیاری از تاسیسات شهری و بناهای تاریخی با شهره جهانی اصفهان را در معرض فرونشست قرار داده است.
به گفته معاونت برنامهریزی آب منطقهای اصفهان ایجاد بارگذاریها در منطقه منجر به عدم تعادل در منابع و مصارف آبی شده و نتیجه این شده است که در سال، ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب از منابع تجدید ناپذیر برداشت شود. ماحصل برداشت منابع تجدید ناپذیر این بوده است که آبخوانها به شدت افت و زمین فرونشست کرده است.
گرچه در زمان حاضر آب در روخانه زاینده رود جاری است، اما به نظر نمیرسد این وضعیت پایداری باشد چراکه پیشتر برداشتهایی خارج از توان زاینده رود با پروژههای انتقال آب وضعیت این رودخانه را با بحران مواجه کرده است.
با کمبود حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب، اصفهان در استفاده از آبهای زیرزمینی و تجدید ناپذیر در خطر جدی فرونشست قرار دارد و این خطر آنچنان جدی ست که کارشناسان میگویند چارهای جز انتقال آب نیست.
برآورد طبیعی زاینده رود ۸۴۵ میلیون مترمکعب است. تونل کوهرنگ یک، دو و تونل چشمه لنگان روی هم رفته ۶۴۷ میلیون مترمکعب آب به این حوضه منتقل میکنند؛ بنابراین منابع آبی موجود یک میلیارد و ۴۹۲ میلیون متر مکعب است.
جمع مصارف کشاورزی و آشامیدنی و صنعت اصفهان، چهارمحال و بختیاری، یزد و کاشان، با افزودن حق آبه محیط زیست نشان میدهد بالغ بر ۷۱۱ میلیون متر مکعب آب خارج از ظرفیت منابع آبی برنامه ریزی شده و بنابراین، این کمبود از حق آبه محیط زیستی زاینده رود و گاوخونی کسر شده است.
کارشناسان معتقدند اگر شرایط به همین شکل ناپایدار و متزلزل برای زاینده رود پیش برود، خطر فرونشست برای اصفهان و مکانهای تاریخی آن جدیتر و جبران ناپذیر خواهد شد.
به تازگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اصفهان در نامهای از سازمان نقشه برداری کشور خواسته است تا درباره وضعیت فرونشست شهر اصفهان بالاخص محدوده اطراف میدان نقش جهان اطلاعات لازم را در اختیارشان بگذرد.
فریدون اللهیاری، مدیرکل اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اصفهان در این باره گفت: از سازمان نقشه برداری در خصوص فرونشست محدوده اطراف میدان نقش جهان درخواست یکسری اسناد و مدارک داشتهایم تا بر مبنای این اسناد مطالعات مدیریت بحران انجام شود. این مطالعات با همکاری دانشگاه اصفهان انجام میشود و نیازمند مستنداتی است که باید سازمان نقشه برداری برای مطالعات مدیرت بحران در اختیار ما بگذارد.
او درباره شواهد فعلی عوارض ناشی از فرونشست در بناهای تاریخی اصفهان از جمله میدان نقش جهان و پلهای تاریخی افزود: اظهارنظر درباره تاثیر فرونشست در بناهای تاریخی اصفهان، کار دشواری است و باید مطالعات عمیقی صورت بگیرد و بر اساس آن اظهارنظر شود.
اللهیاری با اشاره به اینکه فرونشست تهدید جدی برای بناهای تاریخی و تاسیسات شهری اصفهان است، تصریح کرد: نقاط مختلف استان بویژه مناطق غربی و شمالی شرایط ویژهای به لحاظ فرونشست دارد. خشکسالیهای بلند مدت زاینده رود این تاثیرات ر ا برای شهر اصفهان به دنبال داشته است، اما در ۲ سال اخیر جریان آب زاینده رود توانسته است شرایط را بهتر کند.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان در عین حال تاکید کرد که اگر خشکیهای زاینده رود ادامه یابد تهدید آثار تاریخی به صورت جدی وجود دارد.
علی یوسفی پژوهشگر آب شرایط را تهدید آمیز دانست و معتقد است که اگر در بر همین پاشنه بچرخد و برداشت بی رویه از چاهها و رودخانه همچنان ادامه داشته باشد این خطر برای اصفهان و آثار تاریخیاش جدی میشود.
یوسفی با اشاره به اینکه از سال ۱۳۶۲ تاکنون از آبخوان اصفهان بیش از ۲.۹ میلیارد مترمکعب آب برداشت شده است گفت: با توجه به اینکه در این منطقه بارندگی چندانی نداریم، منبع تغذیه آبهای زیرزمینی در اصفهان رودخانه زاینده رود است. بنابراین، مهمترین اقدام در جلوگیری از بروز فاجعه، کنترل برداشتها از رودخانه و چاهها و همچنین اهمیت جاری بودن رودخانه زاینده رود است.
این پژوهشگر آب در ادامه افزود: نباید اجازه داده شود که مجدد رودخانه در شهر اصفهان خشک شود. در زمان حاضر تنها دغدغه مسئولان تامین آب آشامیدنی، صنعت و کشاورزی است و جاری بودن آب در رودخانه و تامین حقابه محیط زیست و اکوسیستم رودخانه اهمیتی چندانی ندارد.
متاسفانه با وجود بارندگیهای مناسب اخیر، شرایط ذخیره سد به سمتی پیش میرود که مجدد با بهانههای مختلف رودخانه خشک شود.
این پژوهشگر آب در ادامه گریزی به وضعیت دشت مهیار در آنسوی کوه صفه اصفهان زد؛ منطقهای که نرخ فرونشست آن ۱۲.۵ سانتی متر در سال است ادامه داد در دشت مهیار که یکی از بالاترین نرخهای فرونشت در کشور را داراست از سال ۱۳۶۵ تاکنون بیش از۱.۶ میلیارد مترمکعب آب برداشت شده است و ما شاهد هستیم چاههای مشاهدهای در این دشت در حال خشک شدن هستند، اما متاسفانه در همین دشت طی سالیان اخیر همچنان چاههای جدید با عمق حدود ۳۰۰ متر حفر شده و برداشت از برخی چاهها حدود نیم میلیون مترمکعب در سال است.
یوسفی در ادامه با اشاره به گزارش منتشر شده از سوی سازمان نقشه برداری کشور در سال گذشته یادآورشد: منطقه تحت تاثیر فرونشست دشتهای استان اصفهان، شامل محدودهای وسیع از شهرستانهای شهرضا، دهاقان، مبارکه، خمینی شهر، شاهین شهر و میمه، برخوار، فلاورجان، اصفهان، لنجان و نجف آباد با وسعت تقریبی ۲۳۵۰ کیلومتر مربع است که دارای بیشترین نرخ فرونشست تا ۱۲.۵ سانتیمتر در سال است.
به گفته او در محدوده فرونشست ۲۳۵ روستا خطوط انتقال نیرو به طول حدود ۵۵۰ کیلومتر و خط راه آهن اصفهان ‐یزد و فرودگاه شهید بهشتی اصفهان قرار دارد.
به گزارش شرکت آب منطقهای اصفهان خروجی سد زایندهرود از ششم ماه تیر با هدف تامین آب مورد نیاز کشت تابستانه غرب و شرق اصفهان راهاسازی شده و هم اکنون حجم ذخیره آبی این سد ۶۳۲ میلیون مترمکعب است.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان گفت: به دلیل بیتوجهی به تامین نیاز آب زمین بخشی از زمین این استان سالانه ۳۰ سانتی متر فرو نشست دارد.
منصور شیشه فروش افزود: فرونشست در برخی از مناطق استان اصفهان ناشی از خشکی زاینده رود و برداشت بیرویه آب از منابع زیر زمینی اتفاق میافتد.
به اعتقاد کارشناسان امر فرونشست یک پدیده زیست محیطی، بهمعنی نشست تدریجی و یا پایین رفتن ناگهانی سطح زمین بهدلیل تراکم مواد زیر سطحی است، برداشت بیش از حد از آبهای زیرزمینی، که ناشی از نیاز روزافزون به منابع آب است، یکی از دلایل اصلی رخداد این پدیده به شمار میآید.
این معضل فراگیر، پدیدهای که از آن صاحبنظران علوم زمین شناسی به عنوان زلزله خاموش نام میبرند، حادثهای تدریجی که بیتوجهی به آن خسارتهای جبران ناپذیری را در سطوح مختلف به همراه دارد، اما با این اوصاف روند این پدیده قابل کنترل و پیشگیری است.
فرونشست میتواند در اثر پدیدههای طبیعی زمین شناسی یا فعالیتهای انسانی ایجاد شود، اما به گفته کارشناسان، کاهش شدید سطح آبهای زیرزمینی در اثر برداشت بیرویه از این منابع، مهمترین دلیل فرونشست زمین در ایران است.
طی سالهای گذشته تغییرات اقلیمی و خشکسالیهای پیاپی و بلندمدت، عدم مدیریت در مصرف آب در بخشهای مختلف شهری و صنعتی و استفاده از روشهای سنتی آبیاری در بخش کشاورزی موجب شد تا بخش قابل توجهی از منابع آبی کشور خشک شود و تنزل سطح سفرههای زیرزمینی را در بسیاری از مناطق کشور به همراه داشته باشد.
استان اصفهان به عنوان قطب گردشگری کشور دارای ۱۰۷ شهر و یکهزار و ۹۳۴ روستاست؛ بیش از ۲۲ هزار بنا و اثر تاریخی در این استان شناسایی شده و یکهزار و ۸۵۰ مورد آن به ثبت ملی و چهار اثر آن به نامهای میدان امام (نقش جهان)، کاخ چهلستون، باغ فین کاشان و مسجد جامع به ثبت جهانی رسیده است.
منبع:ایرنا
انتهای پیام/م