چله نشینی در گذشته در شب اول زمستان با یلدا آغاز می‌شد و تا آخرین روز‌های سال ادامه می‌یافت، از این رو شب یلدا هم در این خطه از ایران زمین به "شب چله" معروف است.

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های باشگاه خبرنگاران جوان از ارومیه؛ شب یلدا در آذربایجان غربی به عنوان آخرین شب پاییز و نخستین شب زمستان و طولانی ترین شب سال، جشن گرفته می شود.

مراسم یلدا در آذربایجان غربی که در ترکی «چیله گجه سی» گفته می شود فرصت مناسبی است که خانواده ها دور هم بنشینند و به رسم گذشتگان تا پاسی از شب، هم صحبت شوند.

شب یلدا در آذربایجان غربی پایان فصل پاییز و شروع فصل زمستان است و 40 روز اول آن را بویوک چیله یا چیله بزرگ، 20 روز بعد را کیچیک چیله یا چله کوچک و 30 روز آخر را بایرآم آیی یا ماه عید می گویند.

هندوانه شب یلدا که در زبان ترکی «چیله قارپیزی» گفته می شود، نماد شب یلدا است و مردم آذربایجان غربی بر این باورند که هر کس در این شب هندوانه بخورد، از گرمای تابستان در امان خواهد بود.

اولین خرید شب چله در خانواده های آذری هندوانه شب یلدا است و در واقع هندوانه در این استان مانند سایر نقاط ایران، نماد شب چله محسوب می شود.

هندوانه سمبل شیرینی، خونگرمی، سرسبزی و شادابی است و مردم آذربایجان غربی خرید شب چله خود را با انتخاب هندوانه شروع می کنند و هندوانه خریدن از رسومی است که از گذشته تاکنون باقی مانده است.

در گذشته «چیله گجه سی» در آذربایجان غربی با برگزاری آیین های خاصی همراه بوده است که اکنون برخی از آنها فراموش و برخی هم رنگ تغییر به خود گرفته است.

یکی از رسم هایی که کم و بیش در اغلب شهرستان های آذربایجان غربی به قوت خود باقی است، رسم تهیه هدیه شب یلدا، «چیله لیک» یا همان «چیله پایی» است که خانواده ها طبق رسمی قدیمی، هدایا و سوغاتی هایی را تدارک دیده و به منزل نوعروسان می فرستند.

انار میوه ای بهشتی که نماد باروری است و سیب نماد سلامتی، دومیوه ای هستند که در کنار تحفه شب یلدا یا همان چیلله پایی نوعروسان، جایگاه ویژه ای دارند و فراموش نمی شوند.

در گذشته این رسم با آداب خاصی همراه بوده است، به این صورت که خانواده داماد هدایای شب یلدا را بر سینی مسی بزرگی گذاشته و بر روی آن دستمالی گلدوزی شده و زیبا می کشیدند و هدیه را به خانه نوعروسان می فرستادند.

این مراسم در شهرستان خوی به شیوه خاصی در روستاها برگزار می شده، به گونه ای که در شب یلدا ظرفی پشمک زغفرانی، کاسه ای پر از سیب‌های سرخ، حلوای گردو، یک طاقه ترمه حاشیه دوزی شده، چارقد قرمز داخل یک خنچه چیده و بر روی سر یک مرد جوان قرار می گرفت و در کوچه‌ها حرکت می‌کرد تا به منزل نوعروس برسد، و رهگذران هدیه شب یلدا یا همان «چیله لیک» را به تماشا می نشستند.

خوراکی‌های شب یلدا در آذربایجان غربی شامل پشمک، مغز گردو و بادام و فندق، میلاخ که از انگور درست می شود، کشمش و حلوا است که در این بین انواع حلوا بر سر سفره شب یلدا گذاشته می شود و حلوای گردویی، شیرینی مخصوص شب یلدا در ارومیه به شمار می رود.

تولید حلوا در آذربایجان غربی بخصوص شهر ارومیه مرسوم است و در ایام نزدیک به شب یلدا، بازار خرید و فروش حلوا بسیار داغ و طرفداران زیادی دارد.

 

در شهرستان تکاب هم در شب سرد یلدا، آش کشک که در زبان محلی به آن کاچی می گویند درست می کنند و بر سر سفره شب یلدا می گذارند، همچنین در تکاب رسم بر این بوده که در شب سرد چله، گندم برشته پخت می کردند و مقداری از آن را برای پرندگان به بام خانه می ریختند، تا سال پربرکتی داشته باشند.

در گذشته مردم تکاب معتقد بودند در شب یلدا نباید کسی به سفر برود، و اگر کسی در این شب به دور از خانه و در سفر باشد، سال پیش رو را دائم در سفر خواهد بود و دیگر آرام و قرار نخواهد داشت.

در شهرهای پیرانشهر، اشنویه و مهاباد نیز در شب یلدا بیت‌خوان‌ها به خواندن بیت کردی می‌پردازند و جوانان هم ضمن تناول میوه‌ها و آجیل‌ شب یلدا، سرگرم بازی های محلی می‌‌شوند و بر این باور هستند که شب یلدا بدون برف رونقی ندارد و بارش برف در این شب را نشانة پربرکتی سال آینده می‌دانند.

در سیه چشمة ماکو در شب یلدا، جوانان در یک خانه جمع می‌شوند و به اصطلاح فال بخت می‌گیرند و به این صورت چله را به در می‌کنند، این فال در شب اول چله بزرگ یا همان شب یلدا و همچنین در شب اول چله کوچک مرسوم است.

در آذربایجان، شب یلدا همواره با رسم و رسوم خاصی همراه بوده است و در حال حاضر هم مردم این دیار با گرامیداشت این روز، سنت حسنه صله رحم که در دین اسلام بسیار بر آن سفارش شده است را به جای می آورند.

انتهای پیام/ب

اخبار پیشنهادی
تبادل نظر
آدرس ایمیل خود را با فرمت مناسب وارد نمایید.
نظرات کاربران
انتشار یافته: ۱۳
در انتظار بررسی: ۰
Iran (Islamic Republic of)
آذربایجان دایاخته انقلابا دایاخته
۱۰:۲۲ ۲۱ آبان ۱۳۹۸
آذر بایجان فدات
Iran (Islamic Republic of)
آذربایجان دایاخته انقلابا دایاخته
۱۰:۲۲ ۲۱ آبان ۱۳۹۸
آذر بایجان فدات
Iran (Islamic Republic of)
رضا محمدپور
۱۰:۵۱ ۱۲ آذر ۱۳۹۷
افتخار میکنم برای ملت شریف اذربایجان غربی
Iran (Islamic Republic of)
علی
۱۴:۴۶ ۱۱ اسفند ۱۳۹۶
یاشاسین ارومیه آذر بایجاااااان آذرررربایجان
Iran (Islamic Republic of)
سیما
۰۹:۰۳ ۱۰ دی ۱۳۹۶
عالی
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۲۰:۱۰ ۰۲ دی ۱۳۹۶
علیرضا من برای همه شما عزیزان شب یلدا را مبارکککککککک میگویم
Iran (Islamic Republic of)
اورمیه آذربایجان
۱۹:۱۲ ۲۷ آذر ۱۳۹۶
یاشاسین آذربایجان
یاشاسین اورمیه
Iran (Islamic Republic of)
معصومه
۱۷:۵۹ ۲۲ آذر ۱۳۹۶
عالی بود
Iran (Islamic Republic of)
معصومه
۱۷:۵۹ ۲۲ آذر ۱۳۹۶
عالی بود
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۱۷:۵۹ ۲۲ آذر ۱۳۹۶
بسیار عالی
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۱۷:۵۷ ۲۲ آذر ۱۳۹۶
پیشاپیش شب یلدا مبارک
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۱۷:۵۷ ۲۲ آذر ۱۳۹۶
یلدا پیشاپیش مبارکککککککککککککککک باد
Germany
ناشناس
۱۳:۴۳ ۰۸ آذر ۱۳۹۶
عالی